smalllog1.gif (3825 bytes)

İMKB Üyeleri ve Faaliyetleri

Bu sayfada:

Aracı Kuruluşların Sermaye Piyasası Kurulu Tarafından Yetkilendirilmesi

Aracı Kuruluşların İMKB Tarafından Yetkilendirilmesi

Üyelerin Borsada Temsili (Temsilci Başvurusu)

Temsilci Başvuru Formu

Üyelerin Gözetimi

Borsa İşlemlerinin Geçici veya Sürekli Olarak Durdurulması

Türkiye Sermaye Piyasası Aracı Kuruluşlar Birliği Tarafından Yayımlanan Kamuyu Aydınlatma Formları

İMKB üyeleri anonim şirket statüsünde kurulmuş bankalar ve aracı kurumlardan oluşmaktadır. Borsa piyasa ve pazarlarında işlem yapan bu şirketleri üç grup altında toplayabiliriz.

Bankalar, Sermaye Piyasası Kurulu’nun 15.08.1996 tarihinde almış olduğu ilke kararı doğrultusunda Hisse Senetleri Piyasası faaliyetlerini kurmuş oldukları veya satın aldıkları bir aracı kuruma devretmişlerdir.

Diğer taraftan, İMKB üyeleri merkez dışı örgütleri aracılığıyla da faaliyetlerini sürdürmektedir.

Aracı Kuruluşların Sermaye Piyasası Kurulu Tarafından Yetkilendirilmesi

Sermaye piyasasında faaliyet göstermek isteyen bütün aracı kuruluşlar öncelikle, Türk Sermaye Piyasasının düzenleyici ve denetleyici organı olan Sermaye Piyasası Kurulu tarafından yetkilendirilir.

Borsa ya da piyasalara, sadece Sermaye Piyasası Kurulu tarafından aracılık faaliyetinde bulunmak üzere yetki belgesi verilmiş olan aracı kuruluşlar üye olabilir. Yönetim Kurulu tarafından üyeliğe kabul edilen aracı kuruluşlara hangi piyasalarda işlem yapmaya yetkili olduğunu gösteren Borsa Üyelik Belgesi verilir.

Borsa üyelerinin gösterebileceği sermaye piyasası faaliyetleri aşağıda yer almaktadır:

  • Birincil Piyasa İşlemleri
  • İkincil Piyasa İşlemleri
  • Portföy Yönetimi
  • Yatırım Danışmanlığı Hizmetleri
  • Repo / Ters Repo İşlemleri
  • Kredili Alım Satım, Açığa-Satış, Menkul Kıymet Ödünç Verme İşlemleri
  • Türev Araçların Alım Satımına Aracılık

Bankalar da dahil olmak üzere, sermaye piyasasında faaliyet göstermek isteyen bütün aracı kuruluşlar, Sermaye Piyasası Kanunu ve SPK tebliğlerinde belirtilen nitelikleri sağlamak zorundadır. Asgari sermaye kriterine ilaveten, Sermaye Piyasası Kurulu tarafından istenen diğer şartların da sağlanması gerekir.

Aracı kurumların şube ve acentaları Sermaye Piyasası Kurulu’nun onayına tabii iken, bankaların şube açmaları Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu’nun onayına tabii tutulmuştur.

Aracı Kuruluşların İMKB Tarafından Yetkilendirilmesi

Aracı kurum ve bankalar, İMKB Yönetim Kurulu kararı ile Borsa üyesi olurlar. Üyelerin, İMKB’deki bütün pazar ve piyasalarda işlem yapma zorunluluğu bulunmamaktadır. Borsa üyeleri birden fazla pazar ve piyasada faaliyet göstermek üzere yetkilendirilebilir. Aracı kuruluşlar, faaliyet gösterebilecekleri her bir piyasa için belirlenen teminatı yatırmak zorundadır. Üyelerin faaliyet gösterebilecekleri pazar ve piyasalar aşağıda yer almaktadır:

  • Hisse Senetleri Piyasası
  • Tahvil ve Bono Piyasası
  • Repo-Ters Repo Pazarı
  • Lot Altı (Borsa Dışı Alım-Satım)
  • Yabancı Menkul Kıymetler Piyasası Uluslararası Tahvil Pazarı

Borsa üyeleri, İMKB pazar ve piyasalarında temsilcileri aracılığı ile işlem yapabilmektedir. Borsa, Üye temsilcilerinin işlem yapacağı pazar ve piyasalara göre eğitim programları düzenlemektedir. Yalnızca, eğitim programlarını başarı ile tamamlamış ve ilgili mevzuatta yer alan şartları taşıyan üye temsilcilerine İMKB pazar ve piyasalarında işlem yapma yetkisi verilmektedir.

 

İMKB'DE FAALİYET GÖSTEREN ARACI KURULUŞLAR

Yıl Piyasa Adı Aracı Kurum Yatırım ve Kalkınma Bankası Ticari Banka Toplam
2008/06 Hisse Senetleri Piyasası 104 0 0 104
Tahvil ve Bono Piyasası Kesin Alım Satım Pazarı 91 12 29 132
Tahvil ve Bono Piyasası Repo-Ters Repo Pazarı 64 12 28 104
Yabancı Menkul Kıymetler Piyasası Uluslararası Tahvil Pazarı 91 12 29 132

 

Üyelerin Borsada Temsili (Temsilci Başvurusu)

Borsada kurulu pazar ve piyasalarda işlemler, üyeler tarafından yetkilendirilen ve mevzuatta belirtilen niteliklere sahip olduğu tespit edilerek Borsa Başkanlığı tarafından onaylanan temsilciler aracılığıyla gerçekleştirilir. İlgili mevzuatta yer alan üye temsilciliği için aranan koşullara ilave olarak temsilci adaylarının başvuru formunu (Hisse Senetleri Piyasası / Tahvil ve Bono Piyasası) ve formda belirtilen belgeleri tamamlayarak Borsamıza başvuruda bulunması ve başvuruların Borsamız Başkanlığı tarafından onaylanması gerekmektedir.

Üyelerin Gözetimi

Üyelerin gözetim ve denetimi Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) ve İMKB tarafından yürütülmektedir. İMKB üyeleri, talep edildiği takdirde faaliyetlerine ilişkin her türlü bilgiyi SPK ve İMKB’ye iletmek zorundadırlar. İMKB’nin ayrıca gerekli gördüğü takdirde üyelerin hesap ve kayıtlarını inceleme yetkisi bulunmaktadır. Diğer taraftan bankalar T.C. Merkez Bankası ve Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu’nun gözetimi altındadırlar.

Borsa İşlemlerinin Geçici ve Sürekli Durdurulması

Düzenleyici ve denetleyici otorite olan Sermaye Piyasası Kurulu’nun aracı kuruluşların işlemlerini geçici veya sürekli olarak durdurma yetkisi bulunmaktadır.

İMKB’nin, SPK’dan Alım-Satıma Aracılık Yetki Belgesi almış olan bir aracı kurumu üyeliğe kabul etme veya etmeme hakkı saklıdır. Ayrıca İMKB, belirli durumlarda bir üye aracı kurumun işlemlerini geçici olarak durdurma veya üyeliğini sürekli olarak iptal etme yetkisini haizdir. Sözkonusu durumlar detaylı olarak İMKB yönetmeliklerinde tanımlanmıştır.

Borsa'da yapılan işlemler ve Borsa dışı işlemlerin üyelere göre dağılımı

 

Telif Hakkı ve Çekince İhbarı Bildirimi 1997 İstanbul Menkul Kıymetler Borsası