HİSSE SENEDİ BENZERİ ÜRÜNLER

 

Kâr ve Zarar Ortaklığı Belgeleri (KZOB)
Şirketlerin/kuruluşların finansman ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla yurtiçinde TL üzerinden ya da dövize endeksli, yurtdışında ise TL/döviz üzerinden ya da dövize endeksli olarak ihraç ettikleri, kâr veya zarara ortaklık sağlayan menkul kıymetlerdir.

KZOB’ler halka arz edilerek veya halka arz edilmeksizin satılabilir. Halka arz yoluyla satışta, aracı kuruluş kullanılması zorunludur. Halka arz edilerek satışı yapılan KZOB’lere ilişkin anapara ve kar payı ödemeleri aracı kuruluş vasıtasıyla yapılmaktadır.

Kar ve zarar ortaklığı belgelerinin çıkarılmasındaki temel amaç, menkul kıymetler piyasasında alım satıma konu olan araçları çoğaltmak ve çeşitlendirmektir. Bunun yanı sıra, kendine özgü bir yapısı olan kar ve zarar ortaklığı belgelerinin faiz dışı kazanca uygun bir yönü vardır.

İhraççılar, “Hisse Senedi ile Değiştirilebilir Kar ve Zarar Ortaklığı Belgeleri” de ihraç edebilmektedirler. Bu tip KZOB’ler -vade sonunda ödenmesi gereken tutar karşılığında- artırılan sermayeyi temsil eden hisse senetlerini alma hakkı vermektedir. Hisse senedi ile değiştirme hakkı sadece halka arz ile satışı yapılan KZOB’lere tanınmakta ve KZOB’lerin hisse senetleri ile değişimi ancak vade sonunda yapılabilmektedir.

Bu belgeler, kâr ve zarara katılma ve ortaklık hakkı vermekle beraber, hisse senedi değildir. Kar ve zarar ortaklığı belgeleri, sahiplerine şirket yönetiminde oy hakkı vermez ve hisse senedinin aksine vadelidir. Vade bitiminde anapara ve kar payı belge sahiplerine geri ödenir. Bu tür belgelerin kâra iştirakli tahvillerle de bir ilgisi yoktur. Çünkü zarar durumunda senet sahibinin zarara da katılması söz konusudur.

KZOB’lerde en kısa vade bir ay, en uzun vade yedi yıldır. Vadeler, ortaklık faaliyetinin özelliğine göre muhtelif  dönemlerde aylık ve katları olarak düzenlenmektedir.

Katılma İntifa Senetleri (KİS)
Şirketlerin nakit karşılığı satılmak üzere ihraç ettikleri, ortaklık haklarına sahip olmaksızın kârdan pay alma, tasfiye bakiyesinden yararlanma, yeni pay alma ve ilgili tebliğde belirlenen olanakların bir bölümünden veya tamamından yararlanma haklarını sağlayan menkul kıymetlerdir.

Katılma intifa senetleri (KİS), belirli bir sermayeyi temsil etmedikleri için sahiplerine şirket yönetimine katılma ve oy hakkı vermemektedir.

 

Oydan Yoksun Hisse Senetleri (Öncelikli Pay Senetleri)
Şirketlerin sermaye artırımı ile ihraç edebilecekleri, sahibine oy hakkı vermeyen ancak kar payından ve istendiğinde tasfiye bakiyesinden imtiyazlı olarak yararlanma hakkını ve diğer ortaklık haklarını sağlayan menkul kıymetlerdir. OYHS'lerin ilk ihracında halka arz zorunludur.

OYHS sahiplerine, esas sözleşmede gösterilecek oranda kar payında imtiyaz tanınması zorunludur. OYHS sahiplerine tanınan imtiyazlı kar payı nakden dağıtılmadıkça; başka yedek akçe ayrılması, ertesi yıla kar aktarılması ve yönetim kurulu üyeleri ile çalışanlara, çeşitli amaçlarla kurulmuş olan vakıflara vb. kişi/kurumlara kardan pay dağıtılması mümkün değildir.

Şirketler, esas sözleşmelerinde hüküm bulunmak koşuluyla, OYHS sahiplerine tasfiye bakiyesinde imtiyaz tanıyabilmektedir. Bu halde, tasfiye halinde bulunan ortaklığın borçları ödendikten sonra kalan tutar, -TTK’nın 401. maddesi hükmü saklı kalmak üzere- öncelikle imtiyazlı OYHS sahiplerine tahsis edilmektedir.

Şirketin 3 yıl ard arda kar dağıtmaması veya mevzuatın izin vermediği durumlarda bir yıl kar dağıtmaması halinde, bu durumun kesinleştiği genel kurul toplantısının tarihini izleyen yıl OYHS’ler adi hisse senedi haline dönüşmekte ve OYHS sahipleri esas sermayeye katılımları oranında oy hakkı elde etmektedirler.