Hisse senetlerinin yatırımcılara satışı 3 şekilde yapılır:
Talep Toplama
-Sabit Fiyatla Talep Toplama
-Fiyat Teklifi Alma Yoluyla Talep Toplama
-Fiyat Aralığı Yoluyla Talep Toplama
Borsada Satış
Talep Toplanmaksızın Satış
Halka açılmak üzere hisse senedi satışı yapacak ortaklıklar, talep toplama ve borsada satış yöntemlerinden birini kullanmak durumundadır:
Sabit Fiyatla Talep Toplama Yöntemi
İhraçcı ve/veya hissedar tarafından sabit bir fiyat belirlenir.
Fiyat Teklifi Alma Yoluyla Talep Toplama Yöntemi
Sabit fiyatla talep toplama yönteminden farklı olarak ihraççı ve/veya hissedar tarafından asgari bir satış fiyatı belirlenir ve bunun üzerindeki fiyat teklifleri toplanır.
Fiyat Aralığı Yoluyla Talep Toplama Yöntemi
Paylar fiyat aralığı ile SPK kaydına alınmışsa ve sirküler fiyat aralığı ile ilan edilmişse fiyat aralığı yoluyla talep toplanabilir. Fiyat aralığı uygulanması durumunda, tavan fiyat ile taban fiyat arasındaki fark, taban fiyatın %20’sini aşmayacak şekilde belirlenir.
Her üç yöntemde de talep toplama süresi, en erken sirküler ilanını izleyen ikinci işgünü başlayabilir. Talep toplama süresi en az 2 işgünü, en fazla 30 gün olarak belirlenir.
Dağıtım İlkeleri (sabit fiyatla veya fiyat aralığı yoluyla talep toplama yöntemlerinde)
Başvuru taleplerinin satışa sunulan pay tutarından az olması halinde bütün talepler karşılanır. Talebin satışa sunulan pay tutarından fazla olması durumunda, varsa belirli bir yatırımcı grubu için ayrılan kısım hariç olmak üzere, satışa sunulan toplam tutar talep eden yatırımcı sayısına bölünür, böylece bulunan tutar ve altındaki alım talepleri karşılanır. Kalan tutar, talebi tamamen karşılanamayan yatırımcı sayısına bölünerek aynı şekilde dağıtılır. Bu şekildeki dağıtım işlemine satışa sunulan paylarının tamamı dağıtılıncaya kadar devam olunur.
Dağıtım sonucunda ortaya çıkan miktarlar, miktar konusunda bir alt sınır koyan yatırımcılar açısından gözden geçirilir, ortaya çıkan miktarın bu alt sınırın altında kalması halinde yatırımcı isteğine uygun olarak listeden çıkarılır ve bu miktarlar tekrar dağıtıma tabi tutulur. Dağıtım hesaplamalarında küsürat ortaya çıkması durumunda, küsürat tama iblağ edilerek talebi tamamen karşılanamayan yatırımcılar arasında yönetim kurulunun veya hissedarın uygun gördüğü şekilde dağıtım yapılır.
Bu yöntemlerin uygulandığı halka arzlarda istenmesi halinde, herhangi bir yatırımcı grubuna tahsis edilmiş bulunan toplam pay miktarının bu gruba gelen toplam talep miktarına bölünmesi ile arzın talebi karşılama oranının bulunduğu oransal dağıtım sistemi kullanılabilir. Söz konusu oran yatırımcıların talep ettikleri tutar ile çarpılır; her bir yatırımcının talebi, arzın talebi karşılama oranında pay tahsis edilerek karşılanır.
Dağıtım İlkeleri (fiyat teklifi alma yoluyla talep toplama yönteminde)
Toplanan teklifler, en yüksek fiyat teklifinden en düşük fiyat teklifine doğru olmak üzere, her fiyat düzeyinde talep edilen miktarlar ile birikimli miktarları gösteren bir tabloya dönüştürülür. Birikimli olarak en çok payın satılabildiği fiyat, satış fiyatı olarak belirlenir. Dağıtımda bu fiyatı karşılayan teklifler dikkate alınır. Belirlenen fiyat düzeyinde talebin arz edilen tutardan fazla olması durumunda, en yüksek fiyatlı talepten başlayarak dağıtım yapılır. Bir fiyat seviyesinde birden fazla yatırımcının karşılanamayan talebi olması durumunda, yatırımcılar arasında talep miktarları ile orantılı olarak dağıtım yapılır.
Dağıtım sonucunda ortaya çıkan miktarlar, miktar konusunda alt sınır koyan yatırımcılar açısından gözden geçirilir, ortaya çıkan miktarın bu alt sınırın altına kalması halinde yatırımcı isteğine uygun olarak listeden çıkarılır ve bu miktarlar tekrar dağıtıma tabi tutulur. Dağıtım hesaplamalarında küsürat ortaya çıkması durumunda küsürat tama iblağ edilerek talebi tamamen karşılanamayan yatırımcılar arasında ihraççı veya hissedarın uygun gördüğü şekilde dağıtım yapılır.
Borsada Satış
Talep toplama yöntemleri, hisse senetlerinin aracı kuruluşlar tarafından Borsa dışında halka arz edilmesine ilişkindir. Şirketler, hisselerini Borsamız birincil piyasasında da halka arz edebilirler. Bunun için Borsamıza başvurulması ve başvurunun Yönetim Kurulu’nca kabul ve ilan edilmesi gerekmektedir.
Bu yöntemde, hisse senetleri SPK kaydına alınmadan önce İMKB Yönetim Kurulu toplantısında şirketin işlem görme başvurusu görüşülerek birincil piyasada halka arz başvurusunun kabul edilip edilmemesine karar verilmektedir. Borsada halka arza, karardan 1 hafta sonra başlanabilir ve halka arz sirkülerde belirtilen süre içinde gerçekleştirilir.
Talep Toplanmaksızın Satış
Sermaye piyasası araçlarının belirli bir fiyat tespit edilerek, yatırımcılardan talep toplanmaksızın halka arz yoluyla satışıdır. Hisse senetleri borsada işlem görmeyen halka açık şirketler bu yöntemi kullanabilirler.*
Ayrıca talep toplama yöntemlerinde de, yeterli talep gelmemesi nedeniyle satılmayan paylar için bu yöntem uygulanır.
*Hisse senetleri borsada işlem görmeyen halka açık şirketlerin sermaye artırımı yoluyla paylarının satışında, son yıla ait bilançolarına göre hisse senetlerinin defter değeri nominal değerinin en az iki katı olan şirketlerin, aynı bilanço üzerinden net dönem kârı elde etmiş olmaları ve bilanço aktif toplamının 10.000.000 TL'yi aşmış olması halinde, "Talep Toplama" yönteminin uygulaması zorunludur. Ancak, yeni pay alma haklarının kullanılmasından sonra kalan tutarın, nakit karşılığı artırılacak sermayeye oranının %5 ve altında kalması durumunda, yapılacak başvuru üzerine SPK'ca uygun görülmesi halinde bu yöntem uygulanmayabilir.
İLGİLİ DOSYALAR